

D4059

པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་ཤཱན་ཏི་བྷ་དྲ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་འགོས་ལྷས་བཙས་ཀྱིས་གཏན་ལ་ཕབ་སྟེ་ལེགས་པར་བསྒྱུར་བའོ།།[#་@#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། པཉྩ་སྐནྡྷ་པྲ་ཀ་ར་ཎ། བོད་སྐད་དུ། ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ། འཇམ་དཔལ གཞོན་ནུར་གྱུར་པ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ།།ཕུང་པོ་ལྔ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོའོ། །གཟུགས་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་གང་ཡིན་པ་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ ཅད་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་།འབྱུང་བ་ཆེན་པོའི་བཞི་དག་རྒྱུར་བྱས་པའོ། །འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་གང་ཞེ་ན། སའི་ཁམས་དང་། ཆུའི་ཁམས་དང་། མེའི་ཁམས་དང་། རླུང་གི་ཁམས་སོ། །དེ་ལ་སའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། སྲ་བ་ཉིད་དོ། །ཆུའི་ཁམས་ གང་ཞེ་ན།གཤེར་བ་ཉིད་དོ། །མེའི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། ཚ་བ་ཉིད་དོ། །རླུང་གི་ཁམས་གང་ཞེ་ན། །ཡང་ཞིང་གཡོ་བ་ཉིད་དོ། །རྒྱུར་བྱས་པའི་གཟུགས་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་དབང་པོ་དང་། རྣ་བའི་དབང་པོ་དང་། སྣའི་དབང་པོ་དང་། ལྕེའི་དབང་བོ་དང་། ལུས་ ཀྱི་དབང་པོ་དང་།གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པའོ། །དེ་ལ་མིག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་ཁ་དོག་གཟུགས་དང་བའོ། །རྣ་བའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་སྒྲ་ གཟུགས་དང་བའོ།།སྣའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་དྲི་གཟུགས་དང་བའོ། །ལྕེའི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་རོ་གཟུགས་དང་བའོ། །ལུས་ཀྱི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་རེག་བྱ་གཟུགས་དང་བའོ། །གཟུགས་གང་ཞེ་ན། མིག་གི་ཡུལ་ཏེ། ཁ་དོག་དང་། དབྱིབས་ དང་།རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དོ། སྒྲ་གང་ཞེ་ན། རྣ་བའི་ཡུལ་ཏེ། ཟིན་པ་དང་མ་ཟིན་པ་དང་གཉི་གའི་སྟེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞིའི་རྒྱུ་ལས་བྱུང་བའོ། །དྲི་གང་ཞེ་ན། སྣའི་ཡུལ་ཏེ། དྲི་ཞིམ་པ་དང་། དྲིང་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའོ། །རོ་གང་ཞེ་ན། ལྕེའི་ཡུལ་ཏེ། མངར་ བ་དང་།སྒྱུར་བ་དང་། ལན་ཚྭ་དང་། ཚ་བ་དང་། ཁ་བ་དང་། བསྐ་བ་ཞེས་བྱའོ། །རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་གང་ཞེ་ན། ལུས་ཀྱི་ཡུལ་ཏེ། འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་རྣམས་བཞག་སྟེ། འཇམ་པ་ཉིད་དང་། རྩུབ་པ་ཉིད་དང་། ལྕི་བ་ཉིད་དང་། ཡང་བ་ཉིད་དང་། གྲང་བ་ཉིད་ དང་།བཀྲེས་པ་ཉིད་དང་། སྐམ་པའོ། །རྣམ་པར་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ལས་བྱུང་བའི་གཟུགས་ཏེ། བསྟན་དུ་མེད་ལ་ཐོགས་པ་མེད་པའོ། །ཚོར་བ་གང་ཞེ་ན། མྱོང་བ་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། བདེ་བ་དང་སྡུག་བསྔལ་ བ་དང་།སྡུག་བསྔལ་ཡང་མ་ཡིན། བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་སྟེ་། བདེ་བ་དེ་གང་འགགས་ན་ཕྲད་པར་འདོད་པའོ། །སྡུག་བསྔལ་ནི་གང་བྱུང་ན་བྲལ་བར་འདོད་པའོ། །བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན། སྡུག་བསྔལ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་ནི་གང་བྱུང་ན་གཉིས་ཀར་འདོད་པར་མི་ འགྱུར་བའོ།།འདུ་ཤེས་གང་ཞེ་ན། ཡུལ་ལ་མཚན་མར་འཛིན་པའོ། །དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ཆུང་ངུ་དང་། རྒྱ་ཆེན་པོར་གྱུར་པ་དང་། ཚད་མེད་པའོ། །འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། ཚོར་བ་དང་འདུ་ཤེས་ལས་གཞན་པ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་། སེམས་དང་ལྡན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་སོ། །དེ་ལ་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཆོས་གང་དག་སེམས་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་སོ།

大班智达寂贤和大译师吴·天生校对并善加翻译。


梵语：Pañcaskandha-prakaraṇa
藏语：五蕴分别论
顶礼文殊童子。
五蕴即色蕴、受蕴、想蕴、行蕴、识蕴。
何为色？任何色，一切皆由四大种及四大种所造。
何为四大种？地界、水界、火界、风界。
其中何为地界？即坚性。
何为水界？即湿性。
何为火界？即暖性。
何为风界？即轻动性。
何为所造色？眼根、耳根、鼻根、舌根、身根，以及色、声、香、味、触一分及无表色。
其中何为眼根？即缘取色境之净色。
何为耳根？即缘取声境之净色。
何为鼻根？即缘取香境之净色。
何为舌根？即缘取味境之净色。
何为身根？即缘取触境之净色。
何为色？即眼之境，包括颜色、形状及表色。
何为声？即耳之境，包括有执受、无执受及二者，由四大种因所生。
何为香？即鼻之境，包括好香、恶香及其他。
何为味？即舌之境，称为甜、酸、咸、辣、苦、涩。
何为触一分？即身之境，除四大种外，包括滑性、涩性、重性、轻性、冷性、饥性及干性。
何为无表色？即表色及由定所生之色，无见无对。
何为受？三种领纳：乐受、苦受及不苦不乐受。乐受即灭时欲求相遇者。苦受即生时欲求远离者。不苦不乐受即生时不生二者欲求者。
何为想？即于境取相。此有三种：小、广大及无量。
何为诸行？即除受、想外之心所法及心不相应法。其中何为心所法？即与心相应之诸法。

།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། རེག་པ་དང་། ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། སེམས པ་དང་།འདུན་པ་དང་། མོས་པ་དང་། དྲན་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། ཤེས་རབ་དང་། དད་པ་དང་། ངོ་ཚ་ཤེས་པ་དང་། ཁྲེལ་ཡོད་པ་དང་། མ་ཆགས་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། གཏི་མུག་མེད་པའི་དགེ་བའི་རྩ་བ་དང་། བརྩོན་ འགྲུས་དང་།ཤིན་ཏུ་སྦྱངས་པ་དང་། བག་ཡོད་པ་དང་། བཏང་སྙོམས་དང་། རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། ང་རྒྱལ་དང་། མ་རིག་པ་དང་། ལྟ་བ་དང་། ཐེ་ཚོམ་དང་། ཁྲོ་བ་དང་། ཁོན་དུ་འཛིན་པ་དང་། འཆབ་བ་དང་། འཚིག་ པ་དང་།ཕྲག་དོག་དང་། སེར་སྣ་དང་། སྒྱུ་དང་། གཡོ་དང་། རྒྱགས་པ་དང་། རྣམ་པར་འཚེ་བ་དང་། ངོ་ཚ་མེད་པ་དང་། ཁྲེལ་མེད་པ་དང་། རྨུགས་པ་དང་། རྒོད་པ་དང་། མ་དད་པ་དང་། ལེ་ལོ་དང་། བག་མེད་པ་དང་། བརྗེད་ངས་པ་དང་། རྣམ་པར་གཡེངས་པ་དང་། ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་དང་། འགྱོད་པ་དང་། གཉིད་དང་། རྟོག་པ་དང་། དཔྱོད་པའོ། དེ་རྣམས་ལས་ལྔ་ནི་ཀུན་ཏུ་འགྲོ་བའོ། །ལྔ་ནི་ཡུལ་སོ་སོར་ངེས་པའོ། །བཅུ་གཅིག་ནི་དགེ་བའོ། །དྲུག་ནི་ཉོན་མོངས་པའོ། །ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ཉེ་བའི་ཉོན་མོངས་པའོ། །བཞི་ནི གཞན་དུ་ཡང་འགྱུར་བའོ།།རེག་པ་གང་ཞེ་ན། གསུམ་འདུས་ནས་ཡོངས་སུ་གཅོད་པའོ། །ཡིད་ལ་བྱེད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་འཇུག་པའོ། །སེམས་པ་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་དང་། ཉེས་པ་དང་། གཉི་ག་མ་ཡིན་པ་ཡིན་པ་ལ་སེམས་མངོན་པར་འདུ་བྱེད་པ་ཡིད་ཀྱི་ལས་སོ། ། འདུན་པ་གང་ཞེ་ན། བསམ་པའི་དངོས་པོ་ལ་འདོད་པའོ། །མོས་པ་གང་ཞེ་ན། ངེས་པའི་དངོས་པོ་ལ་དེ་བཞིན་དུ་ངེས་པར་འཛིན་པའོ། །དྲན་པ་གང་ཞེ་ན། འདྲིས་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་མ་བརྗེད་པ་སྟེ། སེམས་ཀྱི་མངོན་པར་བརྗོད་པ་ཉིད་དོ། །ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་ཞེ་ན། བརྟག་པའི དངོས་པོ་ལ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་ཉིད་དོ།།ཤེས་རབ་གང་ཞེ་ན། དེ་དག་ཉིད་ལ་རབ་ཏུ་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་སྟེ། རིགས་པ་དང་། རིགས་པ་མ་ཡིན་པས་བསྐྱེད་པ་དང་། གཞན་པའོ། །དད་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་། བདེན་པ་དང་། དཀོན་ མཆོག་ལ་མངོན་པར་ཡིད་ཆེས་པ་དང་།འདོད་པ་དང་། སེམས་དང་བའོ། །ངོ་ཚ་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། བདག་གམ་ཆོས་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་། ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པའོ། །ཁྲེལ་ཡོད་བ་གང་ཞེ་ན། འཇིག་རྟེན་གྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ་ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་འཛེམ་པའོ། །མ་ཆགས་ པ་གང་ཞེ་ན།ཆགས་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། ཡིད་བྱུང་ཞིང་མི་ལེན་པའོ། །ཞེ་སྡང་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཞེ་སྡང་གི་གཉེན་པོ་སྟེ་བྱམས་པའོ། །གཏི་མུག་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། གཏི་མུག་གི་གཉེན་པོ་སྟེ་། ཡང་དག་པ་ལ་ཡང་དག་པར་རྟོགས་པའོ། །བརྩོན་འགྲུས་གང་ཞེ་ན། ལེ་ལོའི་གཉེན་པོ་སྟེ། དགེ་བ་ལ་སེམས་མངོན་པར་སྤྲོ་བའོ། །ཤིན་དུ་སྦྱངས་པ་གང་ཞེ་ན། གནས་ངན་ལེན་གྱི་གཉེན་པོ་སྟེ། ལུས་དང་སེམས་ལས་སུ་རུང་བ་ཉིད་དོ། །བག་ཡོད་པ་གང་ཞེ་ན། བག་མེད་པའི་གཉེན་པོ་སྟེ། མ་ཆགས་པ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བར་དེ དག་ལ་གནས་ནས་མི་དགེ་བའི་ཆོས་སྤང་ཞིང་།དེའི་གཉེན་པོ་དགེ་བའི་ཆོས་རྣམས་བསྒོམ་པའོ། །བཏང་སྙོམས་གང་ཞེ་ན། མ་ཆགས་པ་ནས་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་བར་དེ་དག་ཉིད་ལ་གནས་ཤིང་སེམས་མཉམ་པ་ཉིད་དང་། སེམས་རྣལ་དུ་འདུག་པ་དང་། སེམས་ལྷུན་གྱིས་ གྲུབ་པ་ཡང་ཐོབ་པ་སྟེ།གང་གི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་རྣམས་བསལ་ནས་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་མེད་པར་གནས་པ་ཉིད་དོ། །རྣམ་པར་མི་འཚེ་བ་གང་ཞེ་ན། རྣམ་པར་འཚེ་བའི་གཉེན་པོ་སྟེ། སྙིང་རྗེ་བའོ། །འདོད་ཆགས་གང་ཞེ་ན་ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་ལ་མངོན་པར་ཞེན་པ་ དང་།ལྷག་པར་ཆགས་པའོ། །ཁོང་ཁྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ། །ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། ང་རྒྱལ་རྣམ་པ་བདུན་སྟེ་། ང་རྒྱལ་དང་། ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་དང་། ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་དང་། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། །མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་ དང་།ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་དང་། ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་ལོ། །ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། ཆུང་ངུ་བས་བདག་ཆེ་བའམ། མཚུངས་པ་དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།

那些是什么呢？触、作意、受、想、思、欲、胜解、念、定、慧、信、惭、愧、无贪善根、无嗔善根、无痴善根、精进、轻安、不放逸、舍、不害、贪、嗔、慢、无明、见、疑、忿、恨、覆、恼、嫉、悭、诳、谄、憍、害、无惭、无愧、昏沉、掉举、不信、懈怠、放逸、忘念、散乱、不正知、悔、眠、寻、伺。
其中五个是遍行。五个是别境。十一个是善。六个是烦恼。其余是随烦恼。四个是不定。
什么是触？三和合而了别。什么是作意？心的趣入。什么是思？于善、恶及非善非恶，心造作意业。
什么是欲？对所思事物的希求。什么是胜解？对所确定事物如实执持。什么是念？对熟悉事物不忘失，即心的明记性。什么是定？于所观察事物心一境性。
什么是慧？对上述诸法的简择，即由正理、非理所生及其他。什么是信？对业果、谛理、三宝生起胜解、欲求及净心。什么是惭？依自身或法而羞耻过失。什么是愧？依世间而羞耻过失。
什么是无贪？是贪的对治，即厌离而不取著。什么是无嗔？是嗔的对治，即慈心。什么是无痴？是痴的对治，即如实了知真实。什么是精进？是懈怠的对治，即心对善法的勇悦。
什么是轻安？是粗重的对治，即身心堪能性。什么是不放逸？是放逸的对治，即住于无贪乃至精进等法中，断除不善法，修习其对治善法。
什么是舍？即住于无贪乃至精进等法中，获得心平等性、心安住性、心任运性，断除染污法而安住于无染污中。什么是不害？是害的对治，即悲心。
什么是贪？对五取蕴的执著和贪着。什么是嗔？对众生的损恼心。什么是慢？有七种慢：慢、过慢、慢过慢、我慢、增上慢、卑慢、邪慢。
什么是慢？即比自己低劣者认为自己殊胜，或与相等者认为相等而心生高举。

།ཆེ་བའི་ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། མཚུངས་པ་བས་བདག་ཆེ་བའམ། ཆེ་བ་ དང་མཚུངས་སོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ང་རྒྱལ་ལས་ཀྱང་ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། ཆེ་བ་བས་ཀྱང་བདག་ཆེའི་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ངའོ་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོ་ལྔ་པོ་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་ལྟ་བའི་ སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།མངོན་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། གོང་མའི་ཁྱད་པར་ཐོབ་པར་བྱ་བ་མ་ཐོབ་པར་བདག་གིས་ཐོབ་བོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །ཅུང་ཟད་སྙམ་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། ཁྱད་པར་ཆེས་འཕགས་པ་བས་བདག་ཅུང་ཟད་ཆུང་ངོ་ སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ།།ལོག་པའི་ང་རྒྱལ་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་མ་ཡིན་པ་དང་ལྡན་པ་ལ་བདག་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་ནོ་སྙམ་དུ་སེམས་ཁེངས་པ་གང་ཡིན་པའོ། །མ་རིག་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་རྣམས་མི་ ཤེས་པ་དེ།དེ་ཡང་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ། །འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་འདོད་ཆགས་དང་། ཁོང་ཁྲོ་བ་དང་། འདོད་པ་ན་སྤྱོད་པའི་མ་རིག་པ་དེ་དག་ནི་མི་དགེ་བའི་རྩ་བ་གསུམ་སྟེ། ཆགས་པ་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་མི་དགེ་བའི་རྩ་བའོ། །ལྟ་བ་གང་ ཞེ་ན།ལྟ་བ་ལྔ་སྟེ། འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་དང་། མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་དང་། ལོག་པར་ལྟ་བ་དང་། ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་དང་། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་། བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པའོ། །འཇིག་ཚོགས་ལ་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་ པོ་ལྔ་རྣམས་ལ་བདག་གམ་བདག་གིར་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།མཐར་འཛིན་པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ཉིད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ཏེ། རྟག་པའམ་ཆད་པར་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །ལོག་པར་ལྟ་བ་གང་ཞེ་ན། རྒྱུ་ འམ་འབྲས་བུའམ།བྱེད་པ་ལ་སྐུར་བ་འདེབས་པ་དང་། ཡོད་པའི་དངོས་པོ་ལ་འཇིག་པའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །ལྟ་བ་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། ལྟ་བ་རྣམ་པ་གསུམ་པོ་དེ་དག་ཉིད་དང་། དེའི་གནས་ཕུང་པོ་རྣམས་ ལ་མཆོག་དང་གཙོ་བོ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་དང་།དམ་པར་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ། །ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་མཆོག་ཏུ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཚུལ་ཁྲིམས་དང་བརྟུལ་ཞུགས་དང་། དེའི་གནས་ཕུང་པོ་རྣམས་ལ་དག་པ་དང་ གྲོལ་བ་དང་ངེས་པར་འབྱིན་པར་ལྟ་བའི་ཤེས་རབ་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གང་ཡིན་པའོ།།ཐེ་ཚོམ་གང་ཞེ་ན། བདེན་པ་ལ་སོགས་པ་ལ་གང་ཡིད་གཉིས་ཟ་བའོ། །ཉོན་མོངས་བ་དེ་དག་ལས་ལྟ་བ་འོག་མ་གསུམ་དང་། ཐེ་ཚོམ་ནི་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ། ལྷག་མ་ ནི་ལྷན་ཅིག་སྐྱེས་པ་དང་ཀུན་ཏུ་བརྟགས་པའོ།།ཁྲོ་བ་གང་ཞེ་ན། འཕྲལ་དུ་གནོད་པ་བྱེད་པ་ལ་གནས་ཏེ། གང་སེམས་ཀྱི་ཀུན་ནས་མནར་སེམས་པའོ། །ཁོན་དུ་འཛིན་པ་གང་ཞེ་ན། མདུད་པར་འཛིན་པའོ། །འཆབ་པ་གང་ཞེ་ན། བདག་གི་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་ མཁྱུད་པའོ།།འཚིག་པ་གང་ཞེ་ན། ཚིག་བརླང་པོས་ཞེར་འདེབས་པ་ཉིད་དོ། །ཕྲག་དོག་གང་ཞེ་ན། གཞན་གྱི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་སེམས་ཁོང་ནས་འཁྲུག་པའོ། །སེར་སྣ་གང་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་དང་མི་མཐུན་པའི་སེམས་ཀྱིས་ཀུན་ཏུ་འཛིན་པའོ། །སྒྱུ་གང་ཞེ་ན། གཞན་སླུ་བ་ཡང་དག་པ་མ་ཡིན་པའི་དོན་སྟོན་པའོ། །གཡོ་གང་ཞེ་ན། བདག་གི་ཉེས་པ་བཅབ་པའི་ཐབས་གཟུང་སྟེ་སེམས་གྱ་གྱུ་བའོ། །རྒྱགས་པ་གང་ཞེ་ན། བདག་གི་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ལ་ཆགས་པའི་རབ་ཏུ་དགའ་བ་དེ་སེམས་ཡོངས་སུ་འཛིན་པའོ། རྣམ་པར་འཚེ་བ གང་ཞེ་ན།སེམས་ཅན་རྣམས་ལ་རྣམ་པར་ཐོ་འཚམས་པའོ། །ངོ་ཚ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་བདག་ལ་མི་འཛེམ་པའོ། །ཁྲེལ་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཁ་ན་མ་ཐོ་བས་གཞན་ལ་མི་འཛེམ་པའོ། །རྨུགས་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་ལས་སུ་མི་རུང་བ་སྟེ་བླང་བ་ཉིད་དོ། ། རྒོད་པ་གང་ཞེ་ན། སེམས་རྣམ་པར་མ་ཞི་བའོ། །མ་དད་པ་གང་ཞེ་ན། ལས་དང་འབྲས་བུ་དང་བདེན་པ་དང་། དཀོན་མཆོག་རྣམས་ལ་ཡིད་མི་ཆེས་པ་དང་། སེམས་མ་དད་པ་སྟེ། དད་པའི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ། །ལེ་ལོ་གང་ཞེ་ན། དགེ་བ་ལ་སེམས མངོན་པར་སྤྲོ་བ་མེད་པ་སྟེ།བརྩོན་འགྲུས་ཀྱི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སོ།

什么是大慢？认为自己比相等的人更大，或者与大的人相等而心生傲慢的状态。
什么是慢过慢？认为自己比大的人更大而心生傲慢的状态。
什么是我慢？对五取蕴执著为我或我所而心生傲慢的状态。
什么是增上慢？尚未获得上位的殊胜境界却认为自己已经获得而心生傲慢的状态。
什么是卑慢？对比自己更殊胜的人认为自己稍微低一点而心生傲慢的状态。
什么是邪慢？对不具功德之事认为自己具有功德而心生傲慢的状态。
什么是无明？不了知业果、真谛和三宝，这又分为俱生和遍计所执两种。
欲界的贪欲、嗔恚和欲界的无明这些是三不善根，即贪、嗔、痴三不善根。
什么是见？有五种见：萨迦耶见、边执见、邪见、见取见以及戒禁取见。
什么是萨迦耶见？对五取蕴执著为我或我所的染污慧。
什么是边执见？以此为基础，执著常见或断见的染污慧。
什么是邪见？否定因或果或作用，对实有事物执著为无的染污慧。
什么是见取见？对前述三种见以及它们所依的诸蕴执著为最胜、最上、殊胜、清净的染污慧。
什么是戒禁取见？对戒律和禁行及其所依的诸蕴执著为清净、解脱、出离的染污慧。
什么是疑？对诸如四谛等产生犹豫不决。
在这些烦恼中，前三种见和疑是遍计所执，其余的是俱生和遍计所执两种。
什么是忿？对当下造成伤害的对象生起的心中怨恨。
什么是恨？心中结怨不舍。
什么是覆？隐藏自己的过失。
什么是恼？用粗暴的语言呵斥。
什么是嫉？对他人的圆满成就心生不安。
什么是悭？与布施相违的心执著。
什么是诳？欺骗他人显示不真实的意义。
什么是谄？为掩盖自己的过失而采取方便使心弯曲。
什么是骄？对自己的圆满成就贪著而生欢喜，并且心生执著。
什么是害？伤害众生。
什么是无惭？对过失不自我警惕。
什么是无愧？对过失不顾及他人。
什么是昏沉？心不堪能而沉重。
什么是掉举？心不寂静。
什么是不信？对业果、真谛和三宝不信任，心不信受，是信的相违品。
什么是懈怠？对善法心不欢喜，是精进的相违品。

།བག་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་དང་། གཏི་མུག་དང་། ལེ་ལོ་གང་ཡིན་པ་དག་གིས་ཉོན་མོངས་པ་ལས་སེམས་མི་སྲུང་བ་དང་དགེ་བ་མི་བསྒོམ་པའོ། །བརྗེད་ངས་པ་གང་ ཞེ་ན།དྲན་པ་ཉོན་མོངས་ཅན་ཏེ། དགེ་བ་ལ་མི་གསལ་བའོ། །རྣམ་པར་གཡེང་བ་གང་ཞེ་ན། འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་གཏི་མུག་གི་ཆ་ཤས་ཀྱིས་འདོད་པའི་ཡོན་ཏན་ལྔ་པོ་དག་ལ་གང་སེམས་རྣམ་པར་འཕྲོ་བའོ། །ཤེས་བཞིན་མ་ཡིན་པ་གང་ཞེ་ན། ཉོན་ མོངས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་ཤེས་རབ་སྟེ།དེས་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་སྤྱོད་པ་ལ་མི་ཤེས་བཞིན་དུ་འཇུག་པའོ། །འགྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། ཡིད་ལ་གཅགས་པའོ། །གཉིད་གང་ཞེ་ན། འཇུག་པ་རང་དབང་མེད་པར་སེམས་སྡུད་པའོ། །རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། ཀུན་ ཏུ་ཚོལ་བའི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་སྟེ།སེམས་པ་དང་ཤེས་རབ་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གང་སེམས་རྩིང་པའོ། །དཔྱོད་པ་གང་ཞེ་ན། སོ་སོར་རྟོག་པའི་ཡིད་ཀྱིས་བརྗོད་པ་སྟེ། དེ་བཞིན་དུ་གང་སེམས་ཞིབ་པའོ། །སེམས་དང་མི་ལྡན་པའི་འདུ་བྱེད་རྣམས་གང་ཞེ་ན། གང་དག་གཟུགས་ དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་གནས་སྐབས་ལ་གདགས་པ་སྟེ་དེ་ཉིད་དང་གཞན་དུ་མི་གདགས་སོ།།དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། ཐོབ་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་དང་། སྲོག་གི་དབང་པོ་དང་། རིས་མཐུན་པ་དང་། སྐྱེ་བ་དང་། གནས་པ་དང་། མི་རྟག་པ་ཉིད་དང་། མིང་གི་ཚོགས་དང་། ཚིག་གི་ཚོགས་དང་། ཡི་གེའི་ཚོགས་དང་། སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་དང་། དེ་ལྟ་བུའི་ཆ་དང་མཐུན་པ་དག་གོ། །དེ་ལ་ཐོབ་པ་གང་ཞེ་ན། རྙེད་པ་དང་ལྡན་པའོ། །དེ་ཡང་ས་བོན་དང་། དབང་དང་། མངོན་དུ་གྱུར་པ་དང་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། དགེ་རྒྱས་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། གོང་མའི་མ་ཡིན་པ་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་མངོན་དུ་བཏང་བའི་འདུ་ཤེས་ཡིད་ལ་བྱེད་པས སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ།།འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་གང་ཞེ་ན། ཅི་ཡང་མེད་པའི་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་ལ། སྲིད་པའི་རྩེ་མོ་ལས་གྱེན་དུ་བསྐྱོད་པའི་གནས་པར་འདུ་ཤེས་སྔོན་དུ་བཏང་ བའི་ཡིད་ལ་བྱེད་པས།སེམས་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་། བསྟན་པ་རྣམས་ལས་ཀྱང་ཁ་ཅིག་འགོག་པ་གང་ཡིན་པའོ། །འདུ་ཤེས་མེད་པ་གང་ཞེ་ན། འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་འབྲས་བུ་སྟེ་། འདུ་ཤེས་མེད་ པའི་སེམས་ཅན་གྱི་ཁྲོད་ཀྱི་ལྷ་རྣམས་ཀྱི་ནང་དུ་བསྐྱེད་པའི་སེམས་དང་།སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་བརྟན་པ་མ་ཡིན་པ་རྣམས་དང་འགོག་པའོ། །སྲོག་གི་དབང་པོ་གང་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པ་རྣམས་སུ་སྔོན་གྱི་ལས་ཀྱིས་འཕངས་པས། གང་འདུ་བྱེད་རྣམས་ཀྱི་གནས་ པའི་དུས་ངེས་པའོ།།རིས་མཐུན་པ་གང་ཞེ་ན། གང་སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱི་ལུས་འདྲ་བའོ། །སྐྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། རིས་མཐུན་པར་འདུ་བྱེད་རྣམས་མ་བྱུང་བ་ལས་བྱུང་བ་གང་ཡིན་པའོ། །རྒ་བ་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་རྒྱུན་གཞན་དུ་འགྱུར་བའོ། །གནས་པ་ གང་ཞེ་ན།དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་རྒྱུན་རྒྱུད་ཆགས་པའོ། །མི་རྟག་པ་ཉིད་གང་ཞེ་ན། དེ་ལྟར་དེ་དག་གི་རྒྱུན་ཆད་པའོ། །མིང་གི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། །ཚིག་གི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཁྱད་པར་གྱི་ཚིག་བླ་དགས་སོ། ། ཡི་གེའི་ཚོགས་གང་ཞེ་ན། ཡི་གེའི་རྣམས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་གསལ་བར་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །བརྗོད་པ་ཡང་དེ་དག་ཡིན་ཏེ། མིང་དང་ཚིག་ལ་བརྟེན་ནས་དོན་བརྗོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡི་གེ་ཡང་རྣམ་གྲངས་གཞན་དུ་མི་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །སོ་སོའི་སྐྱེ་བོ་ཉིད་གང ཞེ་ན།འཕགས་པའི་ཆོས་རྣམས་མ་ཐོབ་པའོ། །འདི་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱའོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །སེམས་དང་ཡིད་ཀྱང་དེ་ཡིན་ཏེ། །སྣ་ཚོགས་པ་དང་ཡིད་རྟེན་བྱེད་པའི་ཕྱིར་རོ། དངོས་སུ་ན་ སེམས་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ།འདི་ལྟར་དེ་ནི་འདུ་བྱེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་ས་བོན་བསགས་པའོ། །དེ་ཡང་དམིགས་པ་དང་རྣམ་པ་ཡོངས་སུ་མ་ཆད་པའོ།

什么是放逸？由贪欲、嗔恚、愚痴和懈怠等烦恼而不护持心识，不修习善法。什么是忘念？是染污的念，对善法不明了。什么是散乱？由贪欲、嗔恚、愚痴的部分而令心散逸于五欲功德。什么是不正知？是与烦恼相应的智慧，由此而不知身语意的行为。什么是追悔？是心的执著。什么是睡眠？是心不自主地收摄。什么是寻？是遍求意的言说，是思维和智慧的差别中粗重的心。什么是伺？是各别观察意的言说，同样是细微的心。
什么是心不相应行法？是依据色法和心所生起的状态而假立，不可说为即是彼或异于彼。它们是什么？即得、无想定、灭尽定、无想、命根、同分、生、住、无常性、名身、句身、文身、异生性以及与此相应的部分。
其中什么是得？是获得和具有。这又可以根据种子、势力、现行而适当配合。什么是无想定？是已离遍净天贪欲而未离上地贪欲，由作意无想的想而灭除不坚固的心心所法。什么是灭尽定？是已离无所有处贪欲，超越有顶，由作意寂静想而灭除不坚固的心心所法和部分所造色法。什么是无想？是无想定的果报，是生于无想天中诸天众中，灭除不坚固的心心所法。
什么是命根？是由先前业力所引，决定诸行住世时限于各部类中。什么是同分？是有情身体的相似性。什么是生？是诸行从未生位转入已生位。什么是老？是彼等相续转变为异。什么是住？是彼等相续相续不断。什么是无常性？是彼等相续断绝。
什么是名身？是诸法自性的假立言词。什么是句身？是诸法差别的假立言词。什么是文身？是诸字，因为能显明前二者。言说也是这些，因为依靠名句而诠释义理。文也是如此，因为不会转变为其他异名。什么是异生性？是未得圣法。这就是行蕴。
什么是识？是了别所缘。心与意也是如此，因为有种种性和作意所依。实际上，心是阿赖耶识，因为它积集一切行的种子。它的所缘和行相是相续不断的。

།རིགས་གཅིག་པ་དང་། རྒྱུན་ཆགས་པར་འཇུག་པའོ། །འདི་ལྟར་འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་ དང་།འདུ་ཤེས་མེད་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དང་། འདུ་ཤེས་མེད་པ་པ་རྣམས་ལངས་ནས་ཡང་ཡུལ་རྣམ་པར་རིག་པ་ཞེས་བྱ་བ་འཇུག་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་འབྱུང་བ་དང་། དམིགས་པའི་རྐྱེན་ལ་ལྟོས་ནས་རྣམ་པ་གཞན་དུ་འཇུག་པ་ཉིད་དང་། ཆད་ནས་ཡང་འབྱུང་བ་ ཉིད་དང་།འཁོར་བར་འཇུག་པ་དང་། ལྡོག་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ས་བོན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གཞི་ཉིད་དང་། ལུས་ཀྱི་ཀུན་གཞི་དང་། རྒྱུ་ཉིད་དང་། ལུས་ལ་གནས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཡང་ཕྱིར་རོ། །ལེན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ཡང་དེ་ཡིན་ཏེ། ལུས་ ལེན་པའི་ཕྱིར་རོ།།དངོས་སུ་ནི་ཡིད་ནི་ཀུན་གཞི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་ལ་དམིགས་ཏེ། རྟག་ཏུ་བདག་ཏུ་རྨོངས་པ་དང་། །བདག་ཏུ་ལྟ་བ་དང་། བདག་ཏུ་ང་རྒྱལ་དང་། བདག་ལ་ཆགས་པ་ལ་སོགས་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྟེ། རིགས་གཅིག་ པ་དང་།རྒྱུན་ཆགས་པར་འཇུག་པ་སྟེ། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་དང་། འགོག་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པའི་དུས་མ་གཏོགས་སོ། ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། སྤུངས་པའི་ཕྱིར་ཏེ་དུས་དང་རྒྱུད་དང་རྣམ་པ་དང་གྲོལ་བ་དང་། ཡུལ་ཐ་དད་པའི་ གཟུགས་ལ་སོགས་པ་མདོར་བསྡུས་པ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ།།སྐྱེ་མཆེད་བཅུ་གཉིས་ནི་མིག་གི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། གཟུགས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རྣ་བའི་སྐྱ་མཆེད་དང་། སྒྲའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སྣའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། དྲིའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ལྕེའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རོའི་སྐྱེ་ མཆེད་དང་།ལུས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། རེག་བྱའི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དོ། །མིག་ལ་སོགས་བ་དང་། གཟུགས་དང་སྒྲ་དང་དྲི་དང་རོའི་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པ་ཡང་སྔ་མ་བཞིན་དུ་བཤད་དོ། །རེག་བྱའི་ སྐྱེ་མཆེད་ནི་འབྱུང་བ་ཆེན་པོ་བཞི་དག་དང་།གང་རེག་བྱའི་ཕྱོགས་གཅིག་བཤད་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པའོ། །ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ནི་གང་ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་རྣམས་དང་། རྣམ་པར་རིག་བྱེད་ མ་ཡིན་པ་དང་།འདུས་མ་བྱས་སོ། །འདུས་མ་བྱས་གང་ཞེ་ན། ནམ་མཁའ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་དང་། སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་དང་། དེ་བཞིན་ཉིད་དོ། །དེ་ལ་ནམ་མཁའ་གང་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་གོ་འབྱེད་པའོ། །སོ་སོར་ བརྟགས་པ་མ་ཡིན་པའི་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན།གང་འགོག་པ་ལ་བྲལ་བ་མ་ཡིན་པ་སྟེ། དེ་ནི་ཉོན་མོངས་པའི་གཉེན་པོ་མེད་པར་ཕུང་པོ་རྣམས་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའོ། །སོ་སོར་བརྟགས་པའི་འགོག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་འགོག་པ་དེ་ནི་བྲལ་བ་སྟེ། དེ་ནི་གང་ཉོན་མོངས་ པའི་གཉེན་པོས་ཕུང་པོ་རྣམས་གཏན་དུ་མི་སྐྱེ་བའོ།དེ་བཞིན་ཉིད་གང་ཞེ་ན། གང་ཆོས་རྣམས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆོས་བདག་མེད་པ་ཉིད་དོ། །ཅིའི་ཕྱིར་སྐྱེ་མཆེད་ཅེས་བྱ་ཞེ་ན། རྣམ་པར་ཤེས་པ་སྐྱེ་བའི་སྒོའི་ཕྱིར་རོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ནི་མིག་གི་ཁམས་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་དང་། མིག་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་ཁམས་དང་། སྒྲའི་ཁམས་དང་། རྣ་བའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། སྣའི་ཁམས་དང་། དྲིའི་ཁམས་དང་། སྣའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་ཁམས་དང་། རོའི་ཁམས་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་ཁམས་དང་། རེག་བྱའི་ཁམས་དང་། ལུས་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་དང་། ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་སོ། །མིག་ལ་སོགས པའི་ཁམས་དང་།གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཁམས་ནི་སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་ནོ། །རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དྲུག་པོ་དག་ནི་མིག་ལ་སོགས་པ་རྣམས་ལ་བརྟེན་ཏེ། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ལ་དམིགས་པ་རྣམ་པར་རིག་པའོ། །ཡིད་ཀྱི་ཁམས་ནི་དེ་ དག་ཉིད་འགགས་མ་ཐག་པ་སྟེ།རྣམ་པར་ཤེས་པ་དྲུག་པའི་གནས་བརྟན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལྟར་ན་ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་དུ་རྣམ་པར་གཞག་གོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་བ་དེ་ནི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་བཅུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་ ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་གོ།

同类和相续而入。如是，从灭尽定和无想定以及无想天众出定后，又生起了了别境的识，即所谓的了别境识，以及依所缘缘而以异相而入，以及断已复生，以及轮回中入和出的缘故。阿赖耶识即是一切种子之所依，以及身之所依，以及为因，以及住于身故。取识亦即是彼，因为取身故。
实际上意缘于阿赖耶识，恒时与我痴、我见、我慢、我爱等相应之识，同类相续而入，除阿罗汉、圣道和灭尽定时。为何称为蕴？因为积聚，即时间、相续、行相、解脱和境不同的色等略摄故。
十二处即眼处、色处、耳处、声处、鼻处、香处、舌处、味处、身处、触处、意处、法处。眼等以及色声香味等处如前所说。触处即四大种及触的一分所说。意处即识蕴所摄。法处即受、想、行诸法以及无表色和无为法。
何为无为法？即虚空、非择灭、择灭和真如。其中何为虚空？即开显色法之空间。何为非择灭？即非离系之灭，是无对治烦恼而诸蕴永不生。何为择灭？即是离系之灭，是以对治烦恼而诸蕴永不生。何为真如？即诸法之法性和法无我性。
为何称为处？因为是识生之门故。十八界即眼界、色界、眼识界、耳界、声界、耳识界、鼻界、香界、鼻识界、舌界、味界、舌识界、身界、触界、身识界、意界、法界、意识界。
眼等界及色等界如处所说。六识界即依眼等缘色等境之了别。意界即彼等灭已刹那，为第六识所依故。如是建立十八界。凡是色蕴即是十处界及法处界之一分。

།རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཕུང་པོ་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་ནོ། །གཞན་ཕུང་པོ་གསུམ་པོ་གང་ཡིན་པ་དག་དང་། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ཕྱོགས་གཅིག་པོ་དེ་དང་། འདུས་མ་བྱས་དང་བཅས་པ་ནི་ཆོས་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ དང་།ཆོས་ཀྱི་ཁམས་སོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཁམས་ཞེས་བྱ་ཞེ་ན། བྱེད་པ་མེད་ལ་རང་གི་མཚན་ཉིད་འཛིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་བཤད་ཅེ་ན། བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་གྱི་གཉེན་པོ་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །བདག་ཏུ་འཛིན་པ་རྣམ་པ་གསུམ་ནི་ གཅིག་པུར་འཛིན་པ་དང་།ཟ་བར་འཛིན་པ་དང་། བྱེད་པར་འཛིན་པའོ། །ཁམས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་གཟུགས་ཅན་དུ་ཞེ་ན། གང་དག་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་ངོ་བོ་ཉིད་དོ། །གཟུགས་ཅན་མ་ཡིན་པ་དུ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །བརྟེན་དུ་ཡོད་པ་དུ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཀྱི་ཁམས་གཅིག་སྟེ། ཡུལ་བསྟན་དུ་ཡོད་པའོ། །བསྟན་དུ་མེད་པ་ནི་དུ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །ཐོགས་པ་དང་བཅས་པ་དུ་ཞེ་ན། གཟུགས་ཅན་བཅུ་སྟེ། གང་ལ་གང་ཐོགས་པའོ། །ཐོགས་པ་མེད་པ་དུ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམས་སོ། ཟག པ་དང་བཅས་པ་དུ་ཞེ་ན།བཅོ་ལྔ་དང་ཐ་མ་གསུམ་གྱི་ཆའོ། ། དེ་དག་ཉོན་མོངས་པ་སྐྱེ་བའི་མངོན་སུམ་གྱི་སྤྱོད་ཡུལ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །ཟག་པ་མེད་པ་དུ་ཞེ་ན། ཐ་མ་གསུམ་གྱི་ཆའོ། །འདོད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། ཐམས་ཅད་དོ། །གཟུགས་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། བཅུ་བཞི་སྟེ། དྲི་དང་། རོ་དང་། སྣ་དང་། ལྕེའི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་མ་གཏོགས་པའོ། །གཟུགས་མེད་པ་དང་རབ་ཏུ་ལྡན་པ་དུ་ཞེ་ན། ཐ་མ་གསུམ་མོ། །མི་ལྡན་བ་དུ་ཞེ་ན། གསུམ་གྱི་ཆའོ། །ཕུང་པོར་བསྡུས་པ་དུ་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་མ གཏོགས་པའོ།།ཉེ་བར་ལེན་པའི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པ་དུ་ཞེ་ན། གང་ཟག་པ་དང་བཅས་པ་རྣམས་སོ། །དགེ་བ་དུ། མི་དགེ་བ་དུ། ལུང་དུ་མ་བསྟན་པ་དུ་ཞེ་ན། བཅུ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་ཆར་ཏེ། །སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། ཆོས་ ཀྱི་ཁམས་སོ།།ལྷག་མ་རྣམས་ནི་ལུང་དུ་མ་བསྟན་པའོ། །ནང་གི་དུ་ཞེ་ན། བཅུ་གཉིས་ཏེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་མ་གཏོགས་པའོ། །ཕྱི་རོལ་གྱི་དུ་ཞེ་ན། དྲུག་སྟེ། གང་དག་མ་གཏོགས་པ་རྣམས་སོ། ། དམིགས་པ་དང་བཅས་པ་དུ་ཞེ་ན། སེམས་ཀྱི་ཁམས་བདུན་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཕྱོགས་གཅིག་ཀྱང་ཡིན་ཏེ། གང་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །དམིགས་པ་མེད་པ་དུ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་བཅུ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །རྣམ་པར་རྟོག་པ་དང་བཅས་པ་དུ་ཞེ་ན། ཡིད ཀྱི་ཁམས་དང་།ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཁམས་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་ཕྱོགས་སོ། །རྟོག་པ་མེད་པ་དུ་ཞེ་ན། ལྷག་མ་རྣམས་སོ། །ཟིན་པ་དུ་ཞེ་ན། ནང་གི་ལྔ་དང་། བཞིའི་ཕྱོགས་ཏེ། གཟུགས་དང་། སྒྲ་དང་། དྲི་དང་། རོ་དང་། རེག་བྱ་རྣམས་ཀྱིའོ། །ཟིན་ པ་མ་ཡིན་པ་དུ་ཞེ་ན།བཞིའི་ཕྱོགས་སོ། །བསྟན་པ་མཚུངས་པ་དུ་ཞེ་ན། ནང་གི་གཟུགས་ཅན་ལྔ་སྟེ། རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དག་དང་ཡུལ་ཐུན་མོང་བ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་དང་མཚུངས་པ་དུ་ཞེ་ན། དེ་དག་ཉིད་རང་གི་རྣམ་པར་ཤེས་པས་སྟོང་པ་སྟེ། རང་གི་ རིགས་དང་མཐུན་པའི་ཕྱིར་རོ།།ཕུང་པོ་ལྔའི་རབ་ཏུ་བྱེད་པ་སློབ་དཔོན་དབྱིག་གཉེན་གྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

识蕴即是意处和七识界。其余三蕴以及色蕴的一部分，连同无为法，是法处和法界。
为何称为界？因为无作用而持自相故。为何解说蕴等？是为次第对治三种执我。三种执我是：执为一体、执为能受、执为能作。
十八界中有几种是有色？凡是色蕴体性者。几种是无色？其余诸界。几种是可见？一种色界，即可见有对色。几种是不可见？其余诸界。几种是有对？十种有色界，即彼此互相有对碍者。几种是无对？其余诸界。
几种是有漏？十五界及最后三界的一部分。因为它们是烦恼生起的直接对境。几种是无漏？最后三界的一部分。
几种与欲相应？一切界。几种与色相应？十四界，除去香、味、鼻识、舌识。几种与无色相应？最后三界。几种不相应？三界的一部分。
几种摄入蕴？除无为法外的一切。几种摄入取蕴？凡是有漏者。
几种是善？几种是不善？几种是无记？十界具三性，即七识界、色、声及法界。其余诸界是无记。
几种是内？十二界，除去色、声、香、味、触、法界。几种是外？六界，即所除者。
几种有所缘？七识界及法界的一部分，即心所法。几种无所缘？其余十界及法界的一部分。
几种有寻？意界、意识界及法界的一部分。几种无寻？其余诸界。
几种是所摄？内五界及四界的一部分，即色、声、香、味、触等。几种非所摄？四界的一部分。
几种是等引？内五有色界，因为与各自识共同为境故。几种与彼相等？即彼等离自识，因为与自类相顺故。
《五蕴论》由阿阇黎世亲造毕

། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་ཛི་ན་མི་ཏྲ་དང་། ཤཱི་ལེནྡྲ་བོ་དྷི་དང་། དཱ་ན་ཤཱི་ལ་དང་། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་བན་དེ་ཡེ་ཤེས་སྡེ་ལ་སོགས་པས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ། གཏན་ལ་ཕབ་པ།

印度堪布吉那弥札和戒胜菩提和施戒，以及大译师班智耶喜德等人翻译校对并审定。
